Ukształtowanie powierzchni

 

Obszar ZG "Kwisa" odznacza się bardzo urozmaiconym krajobrazem. W ukształtowaniu powierzchni można tu wyróżnić trzy odmiennie obszary: na południu góry, w części środkowej pogórza o krajobrazie wyżynnym, a na północy niziny. Takie zróżnicowanie krajobrazu wynika w dużym stopniu z budowy geologicznej tego terenu i wpływa na jego klimat oraz szatę roślinną.


Góry Izerskie

Górska część ZG "Kwisa" obejmuje zachodnią część Gór Izerskich, a w ich obrębie dolinę Izery, część Grzbietu Wysokiego, Obniżenie Świeradowa i część Grzbietu Kamienickiego. Dolina górnej Izery stanowi szerokie, nieckowate obniżenie pomiędzy Grzbietem Wysokim, a położonym już na terenie Czech Grzbietem Średnim. Jej płaskie dno pokrywają rozległe, płytkie torfowiska, pośród których meandrują Izera i jej dopływy. Grzbiet Wysoki odznacza się wyrównaną wierzchowiną na wysokości 1000 - 1100 m n.p.m. Zbocza opadające ku południu do doliny Izery są łagodne natomiast opadające ku północy, do obniżenia Świeradowa odznaczają się dużą stromością. Na zachodnim krańcu Grzbietu znajduje się najwyższe wzniesienie ZG "Kwisa" - graniczny Smrek o wysokości 1123 m n.p.m. Niewiele niższe są Sine Skałki (1122 m) w środkowej części Grzbietu oraz Stóg Izerski (1107 m). Obniżenie Świeradowa podobnie jak Grzbiet Wysoki i Kamienicki ma rozciągłość południkową. W przeciwieństwie do doliny Izery jest głębokie i wąskie. Jest to zapadlisko tektoniczne powstałe w czasie podnoszenia się Gór Izerskich w paleogenie i starszym neogenie. Jego dnem w kierunku zachodnim płynie Kwisa. Najbardziej na północ wysuniętą częścią Gór Izerskich jest Grzbiet Kamienicki. Również on odznacza się łagodnymi, kopulastymi wierzchołkami, z których najwyższe to Kamienica (973 m), Kowalówka (888 m) i Sępia Góra (828 m). Grzbiet Kamienicki opada ku północy niemal prostolinijnie przebiegającą krawędzią o stromych zboczach. Na wierzchołkach Grzbietu Kamienickiego oraz na wypukłych partiach południowych jego zboczy występują niewielkie skałki gnejsowe.


Pogórze

W obrębie Pogórza Izerskiego na terenie ZG "Kwisa" wyróżnić można w części południowej rozległą płaskodenną Kotlinę Mirska. Jej dno znajduje się na wysokości ok. 360-380 m n.p.m. a więc blisko 500 m niżej niż wierzchołki sąsiadującego z nią od południa Grzbietu Kamienickiego. Od wschodu Kotlina Mirska zamknięta jest przez Przedgórze Rębiszowskie (Urwista 562 m), na północy przez Wzniesienia Radoniowskie (Krzywdy 492 m) a od zachodu przez Przedgórze Izerskie (Wojkowa 502 m). Kwisa opuszcza Kotlinę Mirska wąską, głęboką i krętą doliną przełomową pomiędzy Wzniesieniami Radoniowskimi (Złotnicka Czuba 436 m) a Przedgórzem Izerskim. Po ok. 16 km "uchodzi" ona do znacznie szerszej doliny ciągnącej się z południa ku północy aż po Nowogrodziec. Na tym odcinku dzieli ona Pogórze Izerskie na pół. Część wschodnia jest wyższa i odznacza się bardziej urozmaiconym krajobrazem. Składają się na nią ciągi wzgórz o przebiegu północny - zachód - południowy - wschód - Wzgórza Radomickie (Wietrznik 482 m) i Wzniesienia Gradowskie (Lipień 393 m). Od południa towarzyszy im wydłużone Obniżenie Lubomierza o genezie tektonicznej. Płyną nim dopływy Kwisy: Oldza i Olszówka. Zachodnia część Pogórza Izerskiego składa się z bazaltowych przeważnie Wzgórz Zalipiańskich (Grodziszcze 429 m) na zachód od Leśnej oraz z Wysoczyzny Siekierczyńskiej (Pastwa 334 m) zbudowanej z bazaltów i osadów polodowcowych. Tworzy ona rozległe łagodnie pofalowane powierzchnie na zachód od Lubania. Pogórze Izerskie stopniowo i łagodnie przechodzi w obszar nizin na północy. Granica pomiędzy nimi nie zaznacza się wyraźnie w terenie. Umownie prowadzi się ją od Bolesławca przez Nowogrodziec po Pieńsk na zachodzie.


Niziny

Nizinny obszar Borów Dolnośląskich odznacza się niewielkimi różnicami wysokości. Z równin zbudowanych z osadów polodowcowych sterczą gdzieniegdzie płaskie, twardzielcowe wzgórza zbudowane z osadów paleogeńskich. Ich wysokość nie przekracza 240 m n.p.m. W części północnej, w obrębie pradoliny Wrocławsko _ Magdeburskiej, którą odpływały wody z topniejącego lądolodu w kierunku Morza Północnego, jedynymi wyniosłościami terenu są piaszczyste wydmy osiągające wysokość do kilkunastu metrów. Trudno je dostrzec, gdyż porastają je lasy Puszczy Zgorzelecko - Osiecznickiej. Kwisa wycięła sobie w tej równinie dolinę o szerokości dochodzącej do 1 km. Miejscami jej krawędzie są strome i osiągają kilka metrów wysokości. W obrębie dna doliny rzeka meandruje tworząc liczne zakola i starorzecza. W okolicach Osiecznicy Kwisa przełamuje się przez niewielkie progi zbudowane z piaskowców paleogeńskich i kredowych wychodzących tutaj na powierzchnię. Na brzegach towarzyszą jej w tym miejscu skałki o wysokości do 10 m, m.in. "Dzban". Pozostałością po lądolodzie skandynawskim są też wzgórza morenowe, o które opiera się na północy gmina Małomice. Jest to niewielki fragment całego ciągu moren czołowych ciągnącego się na przestrzeni ponad 200 km od Ostrzeszowa na wschodzie po Chociebuż w Niemczech zwanych Wałem Trzebnickim. Dolina Bobru w miejscu, gdzie wpływa do niej Kwisa ma przebieg mniej więcej równoleżnikowy i jest szeroka. Bóbr wykorzystuje tu fragment pradoliny wrocławsko-magdeburskiej.